CTET 2 Social Science 11 Jan 2023 Paper

Question Numbers: 121-128
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः समीचीनमुत्तरं चिनुत
अस्ति ब्रह्मारण्ये कर्पूरतिलको नाम हस्ती । तमवलोक्य सर्वे शृगालाश्चिन्तयन्ति स्म - ' यद्ययं केनाप्युपायेन म्रियते तदाऽस्माकमेतद्देहेन मासचतुष्टयस्य भोजनं भविष्यति । तत्रैकेन वृद्धशृगालेन प्रतिज्ञातम् - 'मया बुद्धिप्रभावादस्य मरणं साधयितव्यम्।' अनन्तरं स वञ्चकः कर्पूरतिलकसमीपं गत्वा साष्टाङ्गपातं प्रणम्योवाच- 'देव! दृष्टिप्रसादं कुरु' । हस्ती ब्रूते -' कस्त्वम् ? कुतः समायातः ?' सोऽवदत्- 'जम्बुकोऽहम् । सर्वैर्वनवासिभिः पशुभिर्मिलित्वा भवत्सकाशं प्रस्थापितः । यद्विना राज्ञाऽवस्थातुं न युक्तम्, तदात्राटवीराज्येऽभिषेक्तुं भवान् सर्वस्वामिगुणोपेतो निरूपितः ।
यतो अराजके राष्ट्रे मत्स्यन्यायाभिभूताः प्रजाः महत् क्लेशाननुभवन्ति । मनुना अपि, लिखितं स्वकीये धर्मशास्त्रे यत् - "दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वाः दण्डः एवाभिरक्षति । दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ।" कौटिल्योऽपि दण्डस्य महत्त्वं प्रतिपादयति । अतः सर्वैः पशुभिर निश्चितं यद्भवानेवास्माकमधिपतिर्भविष्यति । तद्यथा लग्नवेला न विचलति तथा कृत्वा सत्वरमागम्यतां देवेन' । इत्युक्त्वोत्थाय चलितः । ततोऽसौ राज्यलोभाकृष्टः कर्पूरतिलकः शृगालवर्त्मना धावन्महापङ्के निमग्नः । ततस्तेन हस्तिनोक्तम् 'सखे शृगाल ! किमधुना विधेयम् ? पङ्के निपतितोऽहं म्रिये । परावृत्य पश्य'। शृगालेन विहस्योक्तम् ' देव! मम पुच्छकावलम्बनं कृत्वोत्तिष्ठ। यन्मद्विधस्य वचसि त्वया प्रत्ययः कृतस्तदनुभूयतामशरणं दुःखम्। ततो महापङ्के निमग्नो हस्ति शृगालैर् भक्षितः। अतः कथ्यते "विश्वासो नैव कर्त्तव्यो यादृशे तादृशे जने "।